Σάββατο, 6 Ιανουαρίου 2018
Με περιστέρια μέσα στο Ναό η τελετή των Θεοφανίων στο Ναύπλιο (βίντεο)
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Τα Άγια Θεοφάνεια
Επεφάνη η Χάρις του Σωτήρος
«Βαπτίζεται Χριστός μεθ’ ημών ο πάσης επέκεινα καθαρότητος»
Στις κορυφογραμμές της Ορθόδοξης πίστης και παράδοσης ακτινοβολεί η μεγάλη εορτή των Θεοφανείων. Η σπουδαιότητα της φαίνεται και από το γεγονός ότι μετά το Πάσχα είναι η αρχαιότερη χριστιανική εορτή. Μαρτυρίες την φέρουν να είχε καθιερωθεί νωρίτερα από το 140 μ.Χ. και εορταζόταν μαζί με τη Γέννηση του Κυρίου.Αργότερα, η εορτή της Γέννησης μεταφέρθηκε στις 25 Δεκεμβρίου, αντικαθιστώντας την ειδωλολατρική εορτή του «Αήττητου Ηλίου».
Θεολογικό βάθος
Το μεγάλο γεγονός της Βάπτισης του Κυρίου στα ιορδάνεια νάματα και η θαυμαστή φανέρωση του Τριαδικού Θεού στον κόσμο, συνιστούν την πεμπτουσία ενός μεγαλείου που παραπέμπει στην ανακαίνιση του ανθρώπου και την εν Χριστώ σωτηρία. Ενέχει απ’ αυτή την άποψη τεράστια θεολογική σημασία και σπουδαιότητα. Ο Χριστός όταν συμπλήρωσε30 χρόνια επίγειας παρουσίας και πριν αρχίσει τη δημόσια δράση του πήγε στην έρημο του Ιορδάνη προκειμένου να δεχθεί το τυπικό βάπτισμα της μετανοίας από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Η μεγάλη αυτή προφητική μορφή κήρυττε με μεγάλη τόλμη και παρρησία τη μετάνοια, ώστε οι άνθρωποι να αποκτήσουν την απαιτούμενη καθαρότητα προκειμένου να δεχθούν τον Σωτήρα Χριστό.
Μαζική ήταν η προσέλευση των ανθρώπων που έσπευδαν για να ακούσουν το διαπρύσιο κήρυκα της αλήθειας.Εκείνος τους βάπτιζε στα ιορδάνεια ρείθρα, όπου και εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Η ενέργεια αυτή, δηλαδή η είσοδος των ανθρώπων στα νερά του Ιορδάνη για να βαπτιστούν, είχε συμβολικό χαρακτήρα και παρέπεμπε σε βαθύτερα νοήματα. Όπως ακριβώς έρεε το γάργαρο νερό και καθάριζε τους σωματικούς ρύπους έτσι και η μετάνοια που συνοδευόταν και από την εξομολόγηση καθάριζε την ψυχή του βαπτιζομένου.
Η βάπτιση του Ιησού
Ο Χριστός, βέβαια, δεν είχε ανάγκη ενός τέτοιου βαπτίσματος αφού δεν τον βάραινε η αμαρτία και όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η υμνολογία της Εκκλησίας ήταν «ο πάσης επέκεινα καθαρότητος». Ωστόσο, δεν αρνήθηκε να λάβει το βάπτισμα του Ιωάννη. Θα ήταν ένα σημαντικός σταθμός για την έναρξη της δημόσιας δράσης του και του έργου γενικότερα για τη σωτηρία του ανθρώπου. Η υπόδειξη του Προδρόμου για το πρόσωπο του Χριστού ότι είναι «ο Αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτία του κόσμου», ήταν μεγάλης σπουδαιότητας. Η μαρτυρία του Ιωάννη για τον Χριστό συνέβαλε στον να πεισθούν τα πλήθη ότι ήταν ο αναμενόμενος Μεσσίας. Ένεκα αυτής της μεγάλης μαρτυρίας συγκροτήθηκε και ο πρώτος πυρήνας των μαθητών του Κυρίου.
Το πιο συγκλονιστικό όμως κατά τη στιγμή της Βάπτισης του Χριστού είναι η φανέρωση του Τριαδικού Θεού. Επιβεβαιώνεται το ξεχωριστό ενδιαφέρον του για τη λύτρωση του κόσμου και την επίσημη χρίση του Μεσσία ως σωτήρα της ανθρωπότητας και ολόκληρης της κτίσης.Το βάθος της εορτής αναδύεται με τον πιο ακτινοβόλο και σαφή τρόπο μέσα από την υμνολογία της εορτής. Στους αίνους της εορτής συγκεκριμένα ακούμε και τα εξής:«Βαπτίζεται Χριστός μεθ’ ημών ο πάσης επέκεινα καθαρότητος, ενίησι τον αγιασμόν τω ύδατι και ψυχών τούτο καθάρσιον γίνεται. Επίγειον το φαινόμενον, και υπέρ τους ουρανούς το νοούμενον…».
Η μεγάλη αυτή εορτή που με ευφρόσυνο χαρακτήρα αναδεικνύει η Εκκλησία, αποτελεί φωτεινό ορόσημο για το μετέπειτα έργο του Κυρίου. «Ο λαός ο καθήμενος εν σκότει είδε φως μέγα και τοις καθημένοις εν χώρα και σκιά θανάτου φως ανέτειλεν αυτοίς» (Ματθ. 4,16). Η είσοδος του Χριστού στον κόσμο διέλυσε τα σκοτάδια που κύκλωναν εφιαλτικά τον άνθρωπο διότι ο ίδιος είναι το «φως το αληθινόν, ο φωτίζει πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον» (Ιωάν. 1,19). Την ημέρα αυτή«εθεασάμεθα την δόξαν αυτού, δόξαν ως μονογενούς παρά πατρός, πλήρης χάριτος και αληθείας» (Ιωάν. 1,14). Δεν είναι τυχαία που η μεγάλη αυτή εορτή ονομάστηκε«Φώτα» και μάλιστα στην αρχαία Εκκλησία πραγματοποιούνταν οι βαπτίσεις των κατηχουμένων («φωτισμοί»). Ο ιερός υμνογράφος σ’ ένα τροπάριο του Μεγάλου Αγιασμού μάς προτρέπει: «Δεύτε λάβετε πάντες Πνεύμα σοφίας, Πνεύμα συνέσεως,Πνεύμα φόβου Θεού, του επιφανέντος Χριστού».
Μια άλλη σημαντική παράμετρος της εορτής είναι και ο καθαγιασμός της φύσεως. Η είσοδος του Χριστού στα ιορδάνεια ρείθρα σημαίνει και τον αγιασμό ολόκληρης της κτίσης, η οποία λόγω της αμαρτίας «συστενάζει και συνωδύνει άχρι του νυν», κατά τον απόστολο των εθνών Παύλο. Η εορτή είναι βρίθει από ύμνους, αναγνώσματα και ευχές, με αναφέρονται στον εξαγιασμό της φύσης, με προεξάρχουσες τις υπέροχες ευχές του Μεγάλου Αγιασμού. Ο ίδιος ο Αγιασμός συνιστά την απελευθέρωση της υλικής δημιουργίας από την φθορά της πτώσης και την είσοδό της στην τροχιά της ανακαίνισης.
Αγαπητοί αδελφοί, με τη μεγάλη εορτή των Θεοφανείων αναδεικνύεται το μεγαλείο της πίστης, όπως αυτή απορρέει από την αλήθεια της Εκκλησίας. Ο Θεός δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά ο ζωντανός Τριαδικός Θεός, ο οποίος φανερώνεται μέσα στην ιστορία και τον κόσμο ως Σωτήρας και Λυτρωτής. Το τυπικό βάπτισμα του Κυρίου στον Ιορδάνη παραπέμπει στο ουσιαστικό βάπτισμά μας, το οποίο αποβαίνει σε «λουτρόν παλιγγενεσίας» που σηματοδοτεί την αναγέννηση της νέας εν Χριστώ ύπαρξής μας. Διά του αγίου βαπτίσματος, βεβαιώνει ο Απόστολος Παύλος, «ο παλαιός ημών άνθρωπος συνεσταυρώθη, ίνα καταργηθή το σώμα της αμαρτίας, του μηκέτι δουλεύειν ημάς τη αμαρτία».
Χριστάκης Ευσταθίου, Θεολόγος- Εκκλησία Κύπρου
Η γιορτή των Θεοφανείων και το μήνυμά της…
Του ΜΙΧΑΛΗ Γ. ΤΡΙΤΟΥ, Καθηγητή Α.Π.Θ.
Οι χριστιανικές γιορτές που γιορτάζουμε αυτές τις ημέρες είναι γεγονότα που ξεπερνούν τις στενές χωροχρονικές συναρτήσεις και αποσκοπούν να εντάξουν τον άνθρωπο στο μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας. Είναι τομές μέσα στον ιστορικό χρόνο, που τον αγκαλιάζουν και τον κάνουν αιωνιότητα. Είναι μεγάλα ορόσημα με μοναδική λυτρωτική σημασία για τον πιστό.
Έτσι ο χρόνος για τον άνθρωπο που συμμετέχει στο γιορταστικό κύκλο της Εκκλησίας δεν είναι μια μονότονη ροή ωρών, ημερονυκτίων, εβδομάδων, μηνών και ετών, αλλά ενταγμένος στη λυτρωτική διάσταση αυτών των ημερών του μεταφέρει το μήνυμα της εν Χριστώ αναγεννήσεως, την οποία καμιά άλλη ενδοκοσμική δύναμη δεν μπορεί να προσφέρει.
Σε αυτή τη λυτρωτική διάσταση μας μεταφέρει και η γιορτή των θεοφανείων ή Επιφανείων ή Αγίων Φώτων, που είναι η αρχαιότερη μετά το Πάσχα δεσποτική γιορτή.
Το θέμα της είναι η βάπτιση του Ιησού Χριστού από τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη ποταμό και η Θεοφάνεια (φωνή του Πατέρα για τον Υιό, κάθοδος του Αγίου Πνεύματος εν είδει περιστεράς).
Η αρχή της γιορτής είναι ανάλογη με τη γιορτή των Χριστουγέννων. Την 6η Ιανουαρίου οι Εθνικοί της Αιγύπτου και Αραβίας γιόρταζαν το χειμερινό ηλιοστάσιο, το οποίο κατά τους αρχαίους υπολογισμούς συνέπιπτε με την 6η Ιανουαρίου και την αρχόμενη με την αύξηση της ημέρας νίκη του φωτός κατά του σκότους. Στις αρχές του γ’ αιώνα πρώτοι οι αιρετικοί οπαδοί του Βασιλείδου επιχείρησαν την αντικατάσταση της ειδωλολατρικής αυτής γιορτής με τη γιορτή της βαπτίσεως του Χριστού. Λίγο αργότερα η Εκκλησία της Ανατολής καθόρισε την 6η Ιανουαρίου, ως ημέρα γιορτής των Επιφανείων ή Θεοφανείων.
Έτσι στην επιφάνεια των ψευδών Θεών και αυτοκρατόρων η Χριστιανική Εκκλησία αντέταξε την επιφάνεια του αληθινού Θεού και Βασιλέως Χριστού, τα αληθινά Θεοφάνεια. Επίσης στη λατρεία του ηλίου, που νικάει κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο το σκοτάδι της νύχτας, αντιπαρέθεσε τη λατρεία του αληθινού ηλίου, του Χριστού, που κατά τον Ησαΐα ανέτειλε στον εν σκότει και σκιά θανάτου καθήμενο κόσμο.
Επί πλέον η βάπτιση του Χριστού και τα θεοφάνεια σημαίνουν την ανάδειξη του Χριστού στον κόσμο ως Μεσσία και Λυτρωτή. Η φωνή του Πατέρα που ακούγεται κατά τη βάπτιση του Χριστού υποδηλώνει την ενθρόνισή Του ως του μόνου και αληθινού Βασιλέως και Κυρίου της ανθρωπότητος. Η βάπτιση του Χριστού εισάγει στον κόσμο ένα νέο είδος εξουσίας, την εξουσία και δύναμη που πηγάζουν από την αγάπη και τα παθήματα χάρη των άλλων.
Η γιορτή των Θεοφανείων αποτελεί και την απαρχή του Χριστιανικού βαπτίσματος και του αγιασμού του κόσμου. Στον Ιορδάνη ο Χριστός αγίασε τα ύδατα ώστε να γίνουν «αγιασμού δώρον, αμαρτημάτων λυτήριον, νοσημάτων αλεξιτήριον, δαίμοσιν ολέθριον, ταις εναντίαις δυνάμεσιν απρόσιτον».
Στους πρώτους μάλιστα Χριστιανικούς αιώνες την ημέρα των θεοφανείων γινόταν και ο φωτισμός δηλ. το βάπτισμα των κατηχουμένων, από το οποίο η γιορτή των Θεοφανείων ονομάσθηκε και γιορτή των Φώτων.
Το βαθύτερο νόημα της γιορτής των θεοφανείων φανερώνεται σε εκείνους, που θα λουσθούν στα νάματα του Ιορδάνου και θα καθαρίσουν με τον αγιασμό τις αισθήσεις τους από το συσκοτισμό της καθημερινότητας. Σε εκείνους που θα προσεγγίσουν το μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας όχι νοησιαρχικά, αλλά βιωματικά. Τότε θα δουν με έκπληξη και δέος ότι τα γεγονότα αυτών των ημερών είναι τόσο κοντά μας και έχουν να μας δώσουν ένα μήνυμα σύγχρονο και επίκαιρο. Ένα μήνυμα ελευθερωτικό και σωστικό.
Το μήνυμα του σωσμένου, του ακέραιου και αυθεντικού ανθρώπου. Ένα μήνυμα που διαφυλάσσεται δυο χιλιάδες χρόνια τώρα στο χώρο της Εκκλησίας, που είναι ο παρατεινόμενος στους αιώνας Χριστός και αποτελεί το χώρο της λυτρώσεως και καταφάσεως της ανθρώπινης αξίας. Μονάχα εκεί διασώζεται η αρχέγονη κληρονομιά του ανθρώπου και ορίζεται το νόημα του υπάρχει μέσα στον κόσμο.
Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις γίνεται αντιληπτό το θεολογικό βάθος των ευχών της γιορτής των Θεοφανείων, που είναι γεμάτες ενεστωτικες σωτηριολογικές εκφράσεις και αποτελούν ύμνο της ανακαινισμένης εν Χριστώ κτίσεως.
«Σήμερον τα του Ιορδάνου νάματα μεταποιείται τη του Κυρίου παρουσία.
Σήμερον ρείθροις μυστικοίς πάσα η κτίσις αρδεύεται.
Σήμερον του σκότους ελυτρώθημεν και τω φωτί της θεογνωσίας καταυγαζόμεθα.
Σήμερον η αχλύς του κόσμου καθαίρεται τη επιφανεία του Θεού ημών.
Σήμερον τα άνω τοις κάτω συνεορτάζει και τα κάτω τοις άνω συνομιλεί.
Σήμερον λαμπαδοφεγγεί πάσα η κτίσις άνωθεν.
Σήμερον η πλάνη κατήργηται και οδόν ημίν σωτηρίας εργάζεται η του Δεσπότου επέλευσις…».
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)